‘Kinderen zijn veel beter geholpen met een positieve aanpak’

Straffen: voor veel ouders lijkt het gewoon bij de opvoeding van een kind te horen. Dat is ook niet zo verwonderlijk: in de eigen kindertijd herinneren we ons wel vaker momenten waarop de meester of juf, of onze ouders ons met een straf probeerden tot ander gedrag aan te sporen. In de opvoeding wordt veel aandacht besteed aan de korte termijn: gedragscontrole. Steven Gielis

Ouders zitten soms met de handen in het haar, door kinderen die niet altijd (en gelukkig maar) binnen de lijntjes kleuren in hun gedrag. Gedragsmatig aan de slag gaan met kinderen via conditioneringstechnieken (straffen en belonen als impuls om een kind te leren of een bepaalde gedraging gewenst of ongewenst is) is ingebakken in de manier waarop we opvoeden.

Er is an sich niets mis met het delen van je enthousiasme om een kind te bewegen naar méér van het gedrag waarop je reageert. Maar het moet dus verder gaan dan dat het kind leert om iets te doen of te laten omdat er een positieve of negatieve prikkel op volgt, zoals de Engelse hondengedragstherapeut Haffenden die ouders in een nieuw controversieel TV-programma (Train Your Baby Like a Dog) aanraadt om in de opvoeding van kinderen technieken toe te passen die ook bij het africhten van honden worden gebruikt.

angst

Kinderen vanuit een autoriteit of macht meteen een effect laten ondervinden van hun handelen door hen straf op te leggen is een techniek die gericht is op de korte termijn (‘je doet nu wat ik zeg’). Het klopt dan ook zeker wel dat je kinderen kan trainen. Maar in the long run krijg je kinderen en volwassenen die alleen maar hebben geleerd dat ze moeten volgen omdat ze hiervoor extrinsiek gemotiveerd worden. Kinderen voelen zich vaak onbegrepen of worden angstig, omdat ze handelen uit schrik voor een sanctie van de ouder als ‘autoriteit’.

Kinderen dreigen dan ook afhankelijk te worden van de prikkel die wordt toegediend. Zodra die stimulans dan wegvalt, hervalt het kind in oude gedragingen. Het kind heeft op dat moment intrinsiek en moreel maar weinig bijgeleerfd. Hoe kunnen deze kinderen ontdekken op welke manier ze richting willen geven aan hun leven? Waar is hun vermogen om zelf oplossingen te bedenken voor problemen die ze tegenkomen, om zichzelf te sturen? Spoiler: die vaardigheid is er niet want ze kreeg door de conditioneringstechnieken maar weinig kans om te ontpoppen.

lange termijn

Opvoeding mag niet alleen maar gericht zijn op (gedrags)controle op de korte termijn. Zo worden kinderen herleid tot hun gedrag, terwijl ze zoveel meer zijn. Bijvoorbeeld, doordat kinderen nog volop in ontwikkeling zijn, hebben ze ook vaker problemen met het controleren van hun gevoelens en gaan ze vaker heftig of op andere manieren reageren. Kinderen die het moeilijk vinden zichzelf verbaal uit te drukken, zoeken een andere manier, een uitweg en gaan dan bijvoorbeeld met hun lichaamstaal of in (ongewenst) gedrag laten zien wat ze voelen.

Voorbijgaan aan die emoties (door deze kinderen te herleiden tot hun gedrag en hen daarvoor sanctioneert) kan als gevolg hebben dat het kind zich onbegrepen voelt, zich (nog meer) afsluit en in de toekomst zijn gevoelens niet meer met je zal delen. Gevoelens accepteren betekent niet dat je elk gedrag zomaar moet tolereren. Kinderen moeten ook leren om hun gevoelens te uiten maar dan wel op een aanvaardbare manier (‘Ik zie dat je boos bent op je broer, maar ik wil niet dat je hem slaat. Hoe kan je aan je broer duidelijk maken dat je boos op hem bent?’).

positieve aanpak

Onderzoek suggereert trouwens dat kinderen veel beter geholpen zijn met een positievere aanpak. Daarom is het fijn om veel ouders te zien die ruimte laten voor de autonomie en zelfsturing van het kind, die autoriteit krijgen zonder te regeren als een dictator, die praten met en luisteren naar kinderen, die geloven in de kracht van ervaringen, die nabij zijn en in verbinding staan met hun kind.

Er zijn géén pasklare oplossingen. Geen kind is hetzelfde als een ander kind en zodus heeft elk kind een ander opvoedingskader nodig. De opvoedingsstijl die het best past bij een ouder hangt dus af van de eigenheid van het kind, de eigenheid van de ouder(s), maar ook van de omgeving waarin het kind opgroeit (inclusief de gebeurtenissen die het kind meemaakt). Op zoek gaan naar de behoeftes achter een gedrag door begrip te tonen en ook vanuit je eigen behoeftes met je kind in communicatie gaan, daar zit de sleutel. Het is niet omdat je de drijfveer achter een gedrag wil begijpen, dat je het gedrag van je kind daarmee accepteert. M

Steven Gielis is lector orthopedagogie en de bezieler van ZITDAZO, een community die ouders samenbrengt en opleidingen en trainingen organiseert rond thema’s als weerbaarheid, pesten en hoogsensitiviteit.

Tiny House van 32m² is meest duurzame verblijf in Antwerpen

Het meest duurzame verblijf van Antwerpen is een 16de-eeuwse arbeiderswoning van 32m². Zelfs de locatie is uniek: het huis staat de Paardekensgang, een pittoreske...

Deliveroo ruimt samen met Proper Strand Lopers strand op

Al vier jaar lang organiseert het burgerinitiatief Proper Strand Lopers de intussen gekende Beach CleanUp. Een ganse zomer trekken ze met man en macht...

De Groene Stadshut zet duurzaamheid op eerste plaats in workshops en atelier

Bij De Groene Stadshut in Antwerpen kan je terecht voor ecologische workshops waarin je leert zeep, shampoobars en notitieboekjes maken. ‘We willen mensen tonen...

Lynk & Co: neem een auto-abonnement en red de aarde

Wat als je een abonnement kon nemen op een eigen auto, dat je van het ene op het andere moment kan opzeggen of terug...
Knappe koppen opgelet: Penguins on Ice is een uitdagend bordspel van spellenbouwer SmartGames waarbij je ijsblokjes moet draaien zodat ze netjes in elkaar passen.  De bordspellen van SmartGames genieten onze voorkeur als het gaat om leerzaam spelen. De uitstekende bouwkwaliteit, eenvoudige regels en interessante spelregels, zorgen steeds weer voor uren...
Wii Sports staat in het geheugen gegrift als één van de games die oma aan het gamen kreeg. Straffer nog: het spelletje waarin je met armbewegingen kon bowlen, boksen en tennissen, kreeg zelfs menig rusthuis aan het bewegen. Die luwte is inmiddels gaan liggen en vijftien jaar later is...
Chrono Trigger wordt door de kenners bestempeld als één van de beste rollenspellen uit de geschiedenis. Het eerste vervolg daarop, Chrono Cross, verscheen echter nooit buiten Europa. Met Chrono Cross: The Radical Dreamers Edition kunnen we eindelijk genieten van een titel die nauwelijks moet onderdoen voor het origineel. Pieter...
Vervangen shower bars binnenkort de douchegels? Als het van Weleda afhangt wel. "Showers bars zijn biologisch afbreekbaar en zitten in een plasticvrije, kartonnen verpakking", vertelt Liza Trouwborst, productspecialist bij Weleda. Pieter Kesselaers Trek een willekeurige PMD-zak open en je vindt er naast platgeduwde waterflessen, ook douchegelbussen in terug. In tijden...
3 april is de hoogdag voor wielertoeristen, met de 105de editie van de Ronde van Vlaanderen. Maaltijdbezorger Deliveroo doet er nog een schepje bovenop en laat je de amateursronde meerijden in een smakelijke outfit. Pieter Kesselaers Deliveroo pakt dit jaar uit met een eigen wielerploeg voor de Ronde voor wielertoeristen...
Tetris in een kubus. Zo kunnen we het gezelschapsspel Cube Duel van SmartGames het best omschrijven. Samen, of alleen, vervolledig je de kubus en maak je opdrachten van verschillende moeilijkheden. Pieter Kesselaers De bordspellen van SmartGames genieten onze voorkeur als het gaat om leerzaam spelen. De uitstekende bouwkwaliteit, eenvoudige regels en...
Japanse role playing games (JRPG) liggen aan de oorsprong van videogames zoals we nu kennen. Het genre staat bekend om zijn relatief eenvoudige gameplay, diepe verhaallijn en grote spelwerelden. En hoewel niet iedereen staat te springen voor dit soort games, zijn wij vooral blij dat we ons nog eens...
Kinderen leren het liefst en best op een speelse wijze. In Grabbit verbeteren kinderen hun geheugen en inzicht terwijl ze op zoek gaan naar verschillende soorten groenten. Pieter Kesselaers SmartGames kennen we van leerzame, leuke bordspellen. Je vindt ze vaak terug op scholen in de speelgoedkasten van kinderen die graag...
In Froggit is het de bedoeling om je kikkerfamilie als eerste aan de andere kant van de vijver te brengen. Klinkt eenvoudig, maar een hongerige vis ligt op de loer. Pieter Kesselaers De bordspellen van SmartGames genieten onze voorkeur als het gaat om leerzaam spelen. De uitstekende bouwkwaliteit, eenvoudige regels...

Technology

Penguins on Ice (SmartGames) – blijf vooral ijzig kalm

Knappe koppen opgelet: Penguins on Ice is een uitdagend bordspel van spellenbouwer SmartGames waarbij je ijsblokjes moet draaien zodat...
- Advertisement -

Nintendo Switch Sports (Switch) review – het rusthuis andermaal op stelten?

Wii Sports staat in het geheugen gegrift als één van de games die oma aan het gamen kreeg. Straffer nog: het spelletje waarin je...

Chrono Cross: The Radical Dreamers Edition (Switch) review – Heerlijk wegdromen

Chrono Trigger wordt door de kenners bestempeld als één van de beste rollenspellen uit de geschiedenis. Het eerste vervolg daarop, Chrono Cross, verscheen echter...

Weg met de douchegel, hier is de shower bar

Vervangen shower bars binnenkort de douchegels? Als het van Weleda afhangt wel. "Showers bars zijn biologisch afbreekbaar en zitten in een plasticvrije, kartonnen verpakking",...

Rijd de Ronde van Vlaanderen in de wielerploeg van Deliveroo

3 april is de hoogdag voor wielertoeristen, met de 105de editie van de Ronde van Vlaanderen. Maaltijdbezorger Deliveroo doet er nog een schepje bovenop...